Herdenking Merwederazzia

Op zondag 16 mei jl. werd in Sliedrecht de Merwederazzia herdacht. Burgemeester Jan de Vries sprak in een kleine ceremonie bij het monument aan de Adriaan Volkersingel, dat op 3 oktober 2020 is onthuld, de nabestaanden toe.

De eenmalige herdenking vond plaats in besloten kring. Naast de burgemeester waren initiatiefnemer voor het monument, Anja van der Starre met haar moeder mevrouw L.C. van der Starre-Parel, en de voorzitter van stichting 4/5 mei Sliedrecht, Nicole Boer, aanwezig.

Het verhaal van de Merwedegijzelaars is belangrijk in de regionale geschiedenis. Tijdens de Merwederazzia op 16 mei 1944 werden bijna zeshonderd jonge mannen in Sliedrecht, Giessendam, Hardinxveld en Werkendam als vergelding voor een actie van het verzet opgepakt en naar kamp Amersfoort afgevoerd. Binnen zes weken na de razzia werd een deel van de opgepakte mannen vrijgelaten. De anderen werden naar werkkampen in Duitsland gestuurd. Een deel van hen, naar verluidt 26 mannen, kwam nooit terug. Sliedrecht kent nog twee in leven zijnde Merwedegijzelaars, Tinus Bos (95) en de in Canada woonachtige Teun van der Welle (100).

Burgemeester Jan de Vries: “Vandaag staan wij stil bij de Merwedegijzelaars en hun nabestaanden, voor wie 16 mei 1944 een onuitwisbare indruk op hun leven heeft gemaakt en daarmee ook op de samenleving van Sliedrecht. Hun angst, onschuld, strijd en verdriet verdienen onze blijvende erkenning en compassie."

Het monument maakt onderdeel uit van een groep van drie beelden. Of beter gezegd, één man in drie verschillende houdingen op drie verschillende plaatsen. De lege sokkels verbeelden de mannen die nooit meer thuiskwamen. Zo hebben de Merwedegijzelaars voor altijd een naam en vaak ook een gezicht in Sliedrecht.

16 mei Burgemeester toespraak

Toespraak burgemeester Jan de Vries bij Herdenking Merwederazzia

Beste mevrouw Van der Starre, beste Anja, beste Nicole en beste Sliedrechters,

Op 4 mei sprak ik mijn waardering uit voor de vele vormen waarin Sliedrecht de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de oorlogen en vredesmissies daarna herdenkt. Nu, bijna twee weken later, sta ik met u bij het nog nieuwe monument voor de Merwedegijzelaars. Of eigenlijk bij een deel van het monument. Het maakt onderdeel uit van een groep van drie beelden. Of nog beter gezegd, het is één man in drie verschillende houdingen op drie verschillende plaatsen. Zo symboliseert dit beeld al die mannen uit Hardinxveld-Giessendam, Werkendam en Sliedrecht die op 16 mei 1944 bij een razzia werden opgepakt en afgevoerd. Om soms nooit meer thuis te komen.
Die lege sokkels verbeelden dat laatste. Dat besef maakt op mij een grote indruk. Onschuldige mannen die werden weggerukt uit hun gezin, dorp en dagelijks leven. En soms nooit meer terugkeerden.

In de afgelopen week heb ik alle drie de beelden bezocht. Zo ervaar je nog meer de verbondenheid van deze drie dorpen in de dramatische gebeurtenissen van mei 1944.
Wat ook indruk op mij maakt zijn de woorden op de sokkels. Gekozen door nabestaanden.

Angst
Onschuld
Strijd
Verdriet
Erkenning
Compassie

In ieder woord schuilen de persoonlijke verhalen en emoties. Voor iemand die er niet bij was of geen nabestaande is, is de diepte van die woorden moeilijk te doorgronden. Toch, met het lezen van de verhalen, ook op het digitale monument en door hier en bij de andere monumenten stil te staan, krijgen de woorden en daarmee ook deze herdenking voor iedereen meer diepgang.

Verderop staat het monument voor de Liniecrossers. Enkele weken geleden stond ik bij dat monument. Daar stond ik met de leerlingen van de Henri Dunantschool, die dit monument al decennialang adopteren. Zo onderhouden zij niet alleen dit monument maar houden zij ook de verhalen van de Liniecrossers levend. Wat zou het mooi zijn als ook dit nieuwe monument voor de Merwedegijzelaars door een school wordt geadopteerd. Graag ga ik met u op zoek naar een school die dat op zich zou willen nemen. Om de verhalen van de Merwedegijzelaars voor kinderen te vertalen en van generatie op generatie te herhalen.

Vandaag staan wij stil bij de Merwedegijzelaars en hun nabestaanden, voor wie 16 mei 1944 een onuitwisbare indruk op hun leven heeft gemaakt en daarmee ook op de samenleving van Sliedrecht. Hun angst, onschuld, strijd en verdriet verdienen onze blijvende erkenning en compassie."

Jan de Vries,
Burgemeester

  16 mei monument totaal foto